Poppenhuizen: Voor jong en oud

Gepubliceerd op 20 februari 2026 om 09:30

'Poppenhuizen... Dat is toch voor meisjes?'

Nee, want poppenhuizen komen er in alle vormen en maten voor. We kennen de klassieker: Het huis. Maar je hebt ze tegenwoordig ook in boerderij vormen, feeën en is eigenlijk de garage met zijn auto's ook niet een poppenhuis?

Met deze blog gaan we een stukje de geschiedenis over het ontstaan van die populaire stuk speelgoed, waarom de magie nog steeds springlevend is en wat de voordelen van een poppenhuis zijn bij de ontwikkeling van je kind.

Heel lang geleden...

Poppenhuizen bestaan al honderden jaren. En door de eeuwen heen zijn de functies ervan ook veranderd: Spelen, pronken of vooral iets waar je je bezig mee kunt houden.

Eén van de oudste (tot zover bekende) poppenhuizen is die van hertog Albrecht V die in 1558 er eentje liet bouwen voor zijn dochter. Het huis telde meerdere verdiepingen en kamertjes en was voorzien van poppen.

Poppenhuizen hadden toentertijd als doel om de dochter te leren hoe ze moest omgaan met het personeel en het huishoudgeld moest beheren. Spelen kwam er dus nog niet echt van.

Eén van de oudste goed bewaard gebleven poppenhuizen staat in het Rijksmuseum.
Wil je er meer over weten? Volg dan deze link.
Foto: Poppenhuis Petronella Oortman - Rijksmuseum Amsterdam.

Pronken

Langzaam begon het doel te verschuiven. Want kleine meisjes worden groot en daarmee ook de poppenhuizen. Met de huizen kon je namelijk ook laten zien, dat jij best wel wat geld te besteden had. Dit kan je goed terug zien in de poppenhuizen van Nederland in de 17e en 18e eeuw. Het waren niet zo zeer poppenhuizen, maar pronkkabinetten.

De pronkkabinetten werden gebouwd door een kleine groep rijke burgervrouwen. De spulletjes die er in stonden waren van hoge kwaliteit. Zelfs de behangetjes en gordijnen deden niet voor een echt huis onder. Sommige van de kunstkabinetten werden zelfs voorzien van échte muurschilderingen.

De pronkkabinetten verbeeldde de perfecte huishouding voor die tijd. Daarom zijn ze historisch gezien ook van waarde: we krijgen een kijkje in de wereld van toen.

Om mee te spelen

In de 19e eeuw begon men het belang van spelen bij kinderen in te zien. Speelgoed was zeker nog niet voor iedereen weggelegd, alleen de rijksten konden zich dit veroorloven. Dankzij de industrialisatie werd het maken van speelgoed makkelijker en goedkoper, waardoor er ook meer kon worden gemaakt.

In het begin werden er vooral meubeltjes en kleine kamertjes vervaardigd. Keukentjes, pakhuizen en stoffenwinkeltjes waren erg gewild.

Door de invoering van de vijfdaagse werkweek in de jaren '60 kregen mensen ook meer vrije tijd. Poppenhuizen waren een leuke hobby net als zelf speelgoed maken voor de kinderen.

En hobby doet verbinden. Zo bestaan er hele hobbygroepen die zich bezig houden met poppenhuizen. Neem maar eens een kijkje op een creatieve beurs of loop een hobbyzaak binnen. Poppenhuizen zijn nog steeds helemaal hot 'n happening.

OKWA poppenhuis, 1974. Foto door diepuppenstubensammlerin .

Foto door: Tamara Govedarovic op Unsplash

Poppenhuizen zijn nog steeds een geliefd stuk speelgoed én een hobby. Tegenwoordig zijn ze in allerlei formaten en materialen te koop. Zoals LEGO, Playmobil en de allerkleinste: Polly Pocket. Het is ook zeker niet alleen maar voor meisjes: Jongens zijn er ook gek op.

Ook komen poppenhuizen, of het idee van een poppenhuis, terug in andere vormen: Bijvoorbeeld het Muizenhuis die in de boeken Karina Schaapman voor komt. En ook het populaire computer spel the Sims heeft iets weg van een poppenhuis.

Voor jong en oud

Poppenhuizen kunnen ons veel leren. Zoals in het geval van de pronkkabinetten over de tijd die ze representeren. Maar tijdens het spelen ontwikkelen kinderen vaardigheden. Denk bijvoorbeeld aan het inleven in een situatie, emoties uitdrukken en het ontwikkelen van de fijne motoriek.

En poppenhuizen zijn allang niet meer enkel voor kinderen. Ook volwassenen zijn er druk mee in de weer. Voor de huizen wordt van alles bij elkaar gescharreld en gekocht, maar ook veel geknutseld. Een heerlijke hobby waarbij de creativiteit en fijne motoriek goed aan het werk wordt gezet. Op YouTube zijn er een hoop kanalen te vinden waarbij getoond wordt hoe een poppenhuis (of zoek op de term 'doll house') in elkaar wordt gezet. Er gaan soms maanden overeen tot een poppenhuis af is, maar dan heb je ook wat.

Waarom een poppenhuis goed is voor kinderen

Taalontwikkeling

Tijdens het spelen met de poppen kunnen er gesprekken nagebootst worden. Kinderen kunnen daarmee de woordenschat uitbreiden. Daarnaast leert het ze om te luisteren naar de poppen en te reageren op de poppen.

Fijne motoriek

Het inrichten van een kamertje, wisselen van kleertjes of doen alsof je een kopje thee inschenkt. Deze kleine handelingen verlevendigen het spel en zorgt ook voor een goede hand- oog coördinatie.

Sociale en emotionele ontwikkeling

Een poppenhuis is geen poppenhuis zonder zijn inwoners: de poppen. Met de poppen leer je situaties te verkennen, inlevingsvermogen ontwikkelen en helpt het om je gevoelens te uiten.

Verbeeldingskracht

Er kan van alles gebeuren tijdens het spelen met het poppenhuis. De poppen kunnen gaan zingen, dansen en... vliegen. Het inleven in een verhaal of die zelf bedenken, de creativiteit van een kind wordt zo aangeboord.

Illustraties door Kim den Dulk

Een poppenhuis is dus veel meer dan 'alleen maar voor meisjes' en ook veel meer dan alleen maar speelgoed. Je hebt kunnen